Шүднээс цус гарах нь юуны шинж вэ? Шалтгаан ба юу хийх вэ

Танилцуулга

Өглөө бүр шүдээ угаах үед сойзны үс улайх, эсвэл ам зайлах үед цус харагдах нь олон хүнд тохиолддог таагүй асуудлуудын нэг юм. Ихэнх хүмүүс үүнийг “хэт хүчтэй угаачихаж” эсвэл “түр зуурын зүйл” хэмээн тоолгүй өнгөрөөдөг.

Гэвч шүднээс цус гарах нь бие махбод тань танд илгээж буй анхны дохио байж болзошгүй бөгөөд үүнийг хэвийн үзэгдэл гэж үзэж болохгүй. Энэхүү нийтлэлээр бид дараах чухал сэдвүүдийг тайлбарлах болно:

• Шүд, буйлнаас цус гардаг гол шалтгаан юу вэ?
• Үүнийг гэрийн нөхцөлд хэрхэн зөв арчлах вэ?
• Шүдний эмнэлэгт ямар эмчилгээ хийлгэх шаардлагатай вэ?

Хамгийн түгээмэл шалтгаан: Өнгөр ба буйлны үрэвсэл

Шүднээс цус гарах шалтгаан нь ихэнхдээ амны хөндийн ариун цэвэртэй шууд холбоотой байдаг. Шүд болон буйлны уулзвар хэсэгт өнгөр (plaque) буюу нянгийн наалдамхай давхарга тасралтгүй хуримтлагдаж байдаг. Хэрэв үүнийг өдөр бүр сойз болон утсаар сайтар цэвэрлэхгүй бол буйл үрэвсэх үндсэн нөхцөл болдог.

Эмнэлгийн практикт буйлны үрэвслийг үндсэн хоёр үе шатанд хувааж үздэг.

1. Гингивит (Буйлны үрэвслийн эхэн үе)

Энэ нь буйлны үрэвслийн хамгийн эхний бөгөөд хөнгөн хэлбэр юм. Энэ үед шүдээ угаах, утас хэрэглэх, эсвэл хатуу хоол идэхэд буйлнаас цус гарах шинж тэмдэг илэрдэг. Мөн буйл хавдах, улайх, бага зэрэг өвдөх зэргээр илэрч болно. Гингивитийн үед үрэвсэл зөвхөн буйлны зөөлөн эдийг хамардаг тул гэрийн зөв арчилгаа болон ерөнхий шүдний эмчилгээний тусламжтайгаар бүрэн эдгэрэх боломжтой.

2. Пародонтит (Буйлны үрэвслийн хүнд үе)

Хэрэв эхэн үеийн үрэвслийг хугацаанд нь эмчлэхгүй удвал өвчин гүнзгийрч, пародонтит болон хүндэрдэг. Энэ шатанд үрэвсэл нь шүдийг тулж байдаг яс болон бусад зөөлөн эдүүдийг гэмтээж эхэлдэг байна. Хүнд шатны буйлны өвчний үед буйл маш их өвдөж хавдах, шүд сулрах, бүр унах хүртэл шинж илэрч болно.

Мөн тамхи татах болон 2-р хэлбэрийн чихрийн шижин зэрэг эрүүл мэндийн байдал нь буйлны өвчлөлийг улам хүндрүүлэх гол эрсдэлт хүчин зүйлс болдог байна.

Шүд угаахад цус гарах бусад шалтгаанууд

Буйлны үрэвслээс гадна хүний биеийн ерөнхий эрүүл мэнд болон өдөр тутмын буруу зуршлаас шалтгаалж цус гарч болно. Эмнэлгийн судалгаагаар буйлнаас цус гарах шалтгаан нь зөвхөн амны хөндийн асуудлаар хязгаарлагддаггүй болохыг тогтоожээ.

Хэрэв та шүдний имплант хийлгэсэн бол түүний эргэн тойрон дахь буйлнаас цус гарах нь имплант орчмын үрэвслийн дохио байж болох тул цаг алдалгүй эмчид үзүүлэх хэрэгтэй.

Доорх хүснэгтээс шүднээс цус гарах бусад шалтгаануудыг дэлгэрэнгүй харна уу.

Шалтгаан	Юуг анхаарах вэ? / Дэлгэрэнгүй мэдээлэл
Шүдээ хэт хүчтэй угаах	Хатуу үстэй сойзоор хүчтэй үрэх нь буйлны зөөлөн эдийг гэмтээдэг.
Жирэмсэн үеийн дааврын өөрчлөлт	Гормоны хэлбэлзэл нь буйлыг илүү эмзэг, үрэвсэмтгий болгодог.
Тааруу хиймэл шүд эсвэл аппарат	Шүдний зэмсэг буйлыг нухаж, байнга үрснээр цус алдалт үүсгэдэг.
Буруу утас хэрэглэх	Шүдний утсыг буйл руу хэт хүчтэй чихэж оруулах нь буйлыг зүсдэг.
Шүд, буйлны халдвар	Шүдний сувгийн халдвар эсвэл буйлны буглаа нь цус гарах шалтгаан болно.
Цус бүлэгнэлтийн эмгэг	Цусны бүлэгнэлт муудах өвчнүүдийн үед буйлнаас аяндаа цус гоождог.
Цус шингэлэх эм хэрэглэх	Зүрх судасны эмчилгээнд хэрэглэдэг цус шингэлэх эмүүд цус алдалтыг нэмэгдүүлдэг.
Витамины дутагдал	С витамины дутагдал (цингийн өвчин) болон К витамины дутагдлаас үүдэлтэй.
Лейкеми	Цусны цагаан эсийн хорт хавдрын үед буйлнаас цус алдах шинж тэмдэг илэрч болно.

Гэртээ буйлаа хэрхэн зөв арчлах вэ?

Хэрэв таны шүднээс цус гарч эхэлсэн бол гэрийн нөхцөлд амны хөндийн арчилгаагаа яаралтай өөрчлөх шаардлагатай. Зөв арчилгаа нь үрэвслийг эхэн шатанд нь зогсоох шилдэг арга юм.

Дараах алхмуудыг өдөр тутмын амьдралдаа хэрэгжүүлээрэй:

• Зөөлөн сойз хэрэглэх: Шүдээ өдөрт 2-оос доошгүй удаа, зөөлөн үстэй сойзоор маш зөөлөн угааж хэвшээрэй.
• Фтортой оо хэрэглэх: Шүдний пааланг бэхжүүлж, бактерийн эсрэг үйлчилгээ үзүүлэх фтортой оо сонгох нь зүйтэй.
• Усаар зайлахгүй байх: Шүдээ угаасны дараа зөвхөн ооны хөөсийг нулимах хэрэгтэй бөгөөд УСААР ЗАЙЛАХГҮЙ байхыг зөвлөдөг. Энэ нь фторыг шүдэн дээр удаан хадгалж, хамгаалах үйлчилгээг нь нэмэгдүүлдэг.
• Шүдний утас ба завсрын сойз: Шүд хоорондын зайг өдөр бүр утас эсвэл тусгай завсрын сойзоор цэвэрлэж хэвшээрэй.
• Усан цэвэрлэгч (Water flosser): Хэрэв усан цэвэрлэгч хэрэглэдэг бол буйлыг гэмтээхгүйн тулд даралтыг нь хамгийн бага дээр нь тохируулаарай.
• Тэнцвэртэй хооллолт ба хорт зуршил: Витаминаар баялаг хоол хүнс хэрэглэж, тамхинаас татгалзах нь буйлны нөхөн төлжилтөд тусална.

Амны хөндийн эрүүл ахуйг сайжруулах талаар илүү дэлгэрэнгүй зөвлөгөөг буйлны эрүүл мэндийг хамгаалах зааварчилгаанаас уншиж болно.

Жирэмсэн үед буйлнаас цус гарах нь

Жирэмсний хугацаанд эмэгтэй хүний биед дааврын маш том өөрчлөлтүүд явагддаг. Энэхүү дааврын өөрчлөлт нь буйлнаас цус гарах шалтгааны нэг болдог.

Жирэмсэн эхчүүд үүнийг жирэмсний хэвийн шинж тэмдэг гээд зөнд нь орхиж болохгүй. Учир нь буйлны үрэвсэл нь даамжирч, шүдний бусад эмгэгүүд үүсэх үндэс болдог. Энэ үед шүдээ улам нямбай угааж, шүдний эмчид үзүүлэхдээ жирэмсэн гэдгээ заавал хэлээрэй — эмч танд тохирох арчилгаа, эмчилгээг зөвлөнө.

Эмнэлэгт юу хийдэг вэ? Буйлны эмчилгээ ба цэвэрлэгээ

Гэрийн нөхцөлд шүдээ хичнээн сайн угаасан ч шүдний чулууг сойзоор арилгах боломжгүй байдаг. Тиймээс 6 сар тутамд дор хаяж нэг удаа шүдний эмнэлэгт очиж, мэргэжлийн өнгөр, чулуу цэвэрлэгээ хийлгэх шаардлагатай.

Шүдний эмнэлэгт таны буйлны байдлаас шалтгаалан дараах эмчилгээнүүдийг хийнэ:

1. Мэргэжлийн цэвэрлэгээ (Scaling): Шүдний гадаргуу болон буйлны шугаманд тогтсон чулуу, өнгөрийг тусгай багажаар цэвэрлэнэ.
2. Гүн цэвэрлэгээ (Root planing): Хэрэв үрэвсэл гүнзгийрсэн бол буйлны доорх шүдний сурвалжийн хэсэгт хуримтлагдсан өнгөр, бактерийг гүн цэвэрлэх эмчилгээ хийдэг.
3. Буйлны мэс засал: Хүнд шатны үед буйлны мэс засал шаардлагатай байж болно.

Эмчид хэзээ яаралтай хандах вэ?

Шүднээс бага зэрэг цус гарах үед та ердийн журмаар шүдний эмчид үзүүлж, зөвлөгөө авах хэрэгтэй. Гэвч дараах шинж тэмдэг илэрвэл цаг алдалгүй яаралтай эмчид хандах шаардлагатайг анхаарна уу:

• Буйл маш ихээр өвдөж, хүчтэй хавдах
• Шүд сулрах эсвэл хөдөлгөөнд орох
• Шүдний эмнэлэгт цэвэрлэгээ, эмчилгээ хийлгэсний дараа ч цус гарсаар байх
• Буйлнаас маш их хэмжээгээр эсвэл зогсолтгүй цус алдах
• Ямар нэгэн тодорхой шалтгаангүйгээр амны хөндийгөөс цус шүүрэх

Түгээмэл асуулт, хариулт (FAQ)

1. Шүд угаахад цус гарах нь хэвийн үзэгдэл үү?

Үгүй, энэ нь хэвийн үзэгдэл биш юм. Буйлнаас цус гарах нь ихэвчлэн буйлны үрэвсэл эхэлснийг илтгэх анхны дохио тул эмчид үзүүлж, шалтгааныг нь тодорхойлох хэрэгтэй.

2. Буйлнаас цус гарахад ямар оо хэрэглэх вэ?

Фтортой оо сонгох нь зүйтэй. Гэхдээ хамгийн гол нь ооны брэндээс илүүтэйгээр зөөлөн сойзоор зөв угаах техник чухал байдаг.

3. Шүдний чулууг гэртээ цэвэрлэж болох уу?

Үгүй, гэрийн нөхцөлд шүдний чулууг цэвэрлэх боломжгүй. Шүдний чулуу нь маш хатуу бүтэцтэй байдаг тул зөвхөн шүдний эмнэлэгт, тусгай багажаар аюулгүй хусаж цэвэрлэдэг.

4. Жирэмсэн үед шүдээ цэвэрлүүлж болох уу?

Жирэмсэн үедээ буйлнаас цус гарвал эмчид үзүүлээрэй. Жирэмсэн гэдгээ эмчдээ урьдчилан хэлбэл эмч танд тохирох арчилгаа, эмчилгээг сонгоно.

5. Шүдний утсыг өдөрт хэдэн удаа хэрэглэх вэ?

Шүдний завсрыг өдөр бүр утас эсвэл завсрын сойзоор цэвэрлэх хэрэгтэй. Утсыг буйл руу хүчтэй чихэхгүй, зөөлөн хэрэглээрэй.

Шүдний эрүүл мэндээ Хатагтай Дентэд даатгаарай

Шүднээс цус гарах асуудлыг хугацаа алдалгүй шийдвэрлэх нь таны инээмсэглэл төдийгүй ерөнхий эрүүл мэндээ хамгаалж буй хэрэг юм. Хатагтай Дент шүдний эмнэлэгт амны хөндийн үзлэг хийж, буйлнаас цус гарах шалтгааныг тодорхойлон, танд тохирох эмчилгээг зөвлөнө.

Манай туршлагатай эмч нар таны буйлны үрэвслийн шалтгааныг нарийн тодорхойлж, танд тохирсон эмчилгээний төлөвлөгөөг боловсруулах болно. Та өөрт тохиромжтой цагаа сонгон манай сайтаар зочилж, урьдчилан сэргийлэх үзлэгийн цагаа захиалаарай.

Та яг одоо шүдний цаг авах холбоосоор орж, эрүүл буйл, цагаан шүднийхээ төлөө эхний алхмаа хийгээрэй.